کد خبر: 966807 A

پژوهش «سبک‌شناسی نگاره‌های ورقه و گلشاه» با هدف بررسی و واکاوی نسخۀ مورد نظر بر اساس ساختار نگاره‎های آن صورت گرفت.

به گزارش ایلنا، سیدعبدالمجید شریف‌زاده (عضو هیئت علمی پژوهشگاه و مجری طرح پژوهش «سبک‌شناسی نگاره‌های ورقه و گلشاه» گفت: سنت مصورسازیِ نُسَخ و شرافت بخشیدن به صفحاتِ حامل نفحات اندیشه که از ذهن وقّاد ادبا و حکما برخاسته و توسط خامۀ توانای کاتب و قلم اعجاز نگارگر، ساحت قرطاس را ملک طلق خود ساخته، همواره منادی فرهنگ و هنری است که عینیت یافتگیِ فاخر خود را به رُخ هنر دیگر بلاد این کرۀ خاکی کشیده و آنان را در بحر اِعجاب غوطه­ور ساخته است.

او افزود: به همین نحو، سُرایش اشعار و پردازش منظومه‌­هایی غَرّا که عذوبت‌شان ماء مَعین را یادآور است، پیوندی وثیق با هنر کتاب­آرایی و نگارگری یافته و این دو چون دو بال، هنر را رهسپار اعتلاء ساخته­‌اند.

شریف‌زاده در ادامه یکی از نفیس­ترین نسخه­‌های مصور ایرانی را به منظومۀ دلکش ورقه و گلشاه  متعلق دانست که از طبع شعر عیّوقی تراویده و همانند داستان خود، زنده­‌کننده و محیی است و خاطرنشان ساخت: اگر در آن داستان، عشاق از حرمان جَستند، در این داستان، مکتبی مغفول در نگارگری به واسطۀ کشف نسخۀ مورد بحث، از نسیان رَست؛ نسخه­‌ای مصور که وجود مکتب نگارگری سلجوقی را به ثبوت رسانده و امکان پژوهش در نگاره‌­های آن را ممکن و میسر ساخته است.

رییس گروه پژوهشی هنرهای سنتی پژوهشگاه اظهار داشت : حال که چنین امکان ذی­قیمتی مهیا گشته، بر جمیع محققان است که با بستن کمر همت گام در وادی کسب معرفت در این خصوص نهاده و از آن مهمتر، با آراستن و نظم و نسق بخشیدن به یافته‌­ها و کشفیات، آن­ها را معرفی نمایند، بر همین اساس است که پژوهش حاضر شکل گرفته و امید دارد بر گسترۀ دایرۀ دانش هنر نگارگری ایرانی، هرچقدر نیز اندک، بیفزاید.

 وی با بیان اینکه نسخه‌پژوهی بر اساس ویژگی‎های زبانی همواره یکی از راه‌های مهم جهت پیشبرد مباحث این عرصه بوده، تأکید کرد: لیکن کمتر دیده شده که چنین عنایتی به ویژگی‎های تصویری نگاره‎های مندرج در نُسَخ مبذول گردد، لذا مبنای اصلی تئوری در این پژوهش، بررسی و واکاوی نسخۀ مورد نظر بر اساس ساختار نگاره‎های آن بوده که توجه به مکاتب هم‎عصر و آثار آنها را همواره مُطمح نظر داشته است.

شریف‌زاده موارد اصلی مدنظر در سبک‌شناسی این نسخه را  ترکیب‌بندی، فضاسازی،  ساخت و سازو چهره‌گشایی (چهره‎سازی) عنوان کرد و افزود: سبک‌شناسی عبارتست از روش خاص ادراک و بیان افکار به وسیلۀ ایده‌پردازی، طراحی، نوع ترکیب‎بندی، رنگ‎آمیزی و طرز تعبیرـ سبک از یک اثر هنری که وجهۀ خاص خود را از لحاظ صورت و معنی القاء می‎کند.

او افزود: سبک نیز به نوبۀ خویش وابسته به طرز تفکر نگارنده و نوع برداشت او از روایت و شامل دو موضوع فکر یا معنی، صورت یا شکل است.

شریف‌زاده تصریح کرد :توجه بـه جهـان زیسته به شکل‎گیری اثر هنری ارتباط مستقیم دارد؛ هر موضوع و فکری، شکل و قالبی برای تعبیر لازم دارد، بینندگان یک اثر هنری، از روی مشاهده و آشنایی با شکل اثـر، معنایی که منظور نگارنده است را درمی‎یابند- فکر جداگانه بیان نمی‎شود بلکه در خود اثر مستتر است.

رییس گروه پژوهشی هنرهای سنتی پژوهشگاه خاطرنشان ساخت: از سوی دیگر فکر اصلی یک اثر هنری شکل آن را تعیین می‎کند و همین یگانگی فکر و شکل یا معنی و صورت است که بنیاد سبک را تشکیل می‎دهد.

او گفت: سبک‌شناسی اثر هنری را در سه زمینه باید مورد بررسی قرار داد: نخست، فن، دو تخیل و سه ایده که جمع این سه منجرب به خلق اثر هنری می‎گردد.

سبک‌شناسی باعث درک عمیق‌تر آثار هنری و جوانب آن و پی بردن به روحیه و شخصیت صاحب اثر و جامعه زیسته نویسنده و نگارنده می‌گردد.

شریف‌زاده اظهار داشت :با بررسی نسخۀ ورقه و گلشاه با نگاه توصیفی و ساختاری که یکی از شیوه‎های سبک‌شناسی است، می‌توان گفت باتوجه به دگرگونی‌هایی که در فن کتاب‌سازی و کتاب‎آرایی پدید آمد در این نسخه ترسیم نگاره‎ها به سادگی صورت گرفته و متناسب با آن آرایه‌ها و تزئینات نُسَخ نیز تغییر کرد و خط نَسخ که در مقایسه با خط کوفی ساده و غیرترسیمی است رواج یافت و آغاز به‌کارگیری آرایه‎هایی چون اسلیمی و ختایی و همچنین تأثیر مضامین شعری در چهره نگاری این دوره دیده شد.

شعر عضو هیئت علمی گردشگری مد هنر
نرم افزار موبایل ایلنا
ارسال نظر