کد خبر: 1013245 A

مدیر موزه ملی ایران گفت: بازگشت آجرهای لعابدار منسوب به قلایچی بوکان به ایران پس از سه دهه پروسه حقوقی نشان از تقویت فهم جهانی در حفاظت از میراث بشری است.

به گزارش ایلنا، جبرئیل نوکنده (مدیر موزه ملی ایران) با اعلام خبر استرداد 49 آجر لعابدار منسوب به قلایچی بوکان از کشور سوئیس اعلام کرد: بازگشت آجرهای لعابدار منسوب به قلایچی بوکان به ایران پس از سه دهه پروسه حقوقی نشان از تقویت فهم جهانی در حفاظت از میراث بشری است. 

آجرهای لعابدار قلایچی بوکان که در سال‌های آغازین انقلاب اسلامی در اثر فعالیت‌های غیرمجاز از کشور خارج شده بود، متعلق به یکی از مراکز تمدنی فرهنگ ماناها در 7 کیلومتری شمال غرب شهرستان بوکان است. این محوطه را نخستین بار کلایس در 1977 در مقاله‌ای معرفی و پلانی از آن را در کجله آمی منتشر کرد. با وقوع انقلاب و ناآرامی‌های منطقه، سودجویان بخش زیادی از این محوطه باستانی را نابود کردند و آجرهای لعابدار مکشوفه از آن را به مجموعه‌های خصوصی و موزه‌های خارج از ایران سپردند.

اداره کل باستان‌شناسی وقت که زیرمجموعه وزارت فرهنگ فعالیت می‌کرد به صورت اضطراری در بهار 1364 اسماعیل یغمایی و تیم همراهش را به منطقه اعزام کرد. نتایج کار یغمایی آشکار کردن پلانی از سازه‌ای سیاسی ـ مذهبی متعلق به مانا بود. وی موفق شد با کاوش این محوطه تعداد 200 آجر لعابدار را نجات‌بخشی کند و سنگ‌نوشته‌ای شامل 13 سطر به خط آرامی کهن، متعلق به سدة 8 پ.م. را به موزه ایران باستان منتقل کند.

وزارت اطلاعات در سال 1368 مجموعه‌ای از اشیای باستانی را از شخصی به نام حاج فرمان توقیف و به موزه ایران باستان تحویل داد که در آن بیش از 170 آجر لعابدار قلایچی و بخشی از سنگ‌نوشته آرامی آن قرار داشت که به بخش اصلی مکشوفه در کاوش‌های یغمایی پیوند خورد و متن آن را رسول بشاش از ایران و آندره لومر از فرانسه ترجمه و منتشر کردند. با ترجمه کتیبه احتمال داده شد قلایچی، همان ایزیرتو، شهر شاهی ماناها باشد.

آجرهای موجود در موزه ملی ایران با وقفه‌ای چند ساله در سال 1396 از سوی موزه ملی ایران در قالب کتابی منتشر شد.

پیش از آن علی موسوی، موفق به انتشار بخشی از آجرهای لعابدار بوکان در مجموعه‌ای در کشور فرانسه شد. بخشی از این آجرها که از موزه‌های ژاپن سر در آورده بودند، در کاتالوگ‌ها و نمایشگاه‌های مختلف منتشر شدند.

ادامه کاوش‌های قلایچی در 8 فصل از سال 1378 به سرپرستی بهمن کارگر از سرگرفته شد و محصول آن پیدا شدن بیش از 500 قطعه آجر لعابدار شکسته و سالم بود که در کانتکس باستان‌شناسی محوطه برجای مانده بودند و اکنون در مخازن موزه اورمیه نگهداری می‌شوند.

اهمیت آجرهای لعابدار قلایچی که همزمان با نمونه‌های آشوری بین‌النهرین هستند این است که مدارکی از هنر بومی مردمان لبة غربی فلات ایران در دوران آغاز تاریخی ایران است. از آنجایی که هنر و باستان‌شناسی منطقه در این دورة زمانی به شدت تحت هژمونی آشور قرار دارد، این مدارک به ما نشان می‌دهد که ساکنان فلات ایران در این دورة زمانی تلاش‌های جدی‌ای را برای تفکیک هویت خود از آشوری‌ها انجام داده‌اند و این آثار زیبای هنری و تکنیکی را خلق کرده‌اند.

ایران باستانی فرانسه موزه وزارت اطلاعات
نرم افزار موبایل ایلنا
ارسال نظر