کد خبر: 807343 A

ایلنا گزارش می‌دهد؛

به گفته عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، دانش‌آموزان مناطق دو زبانه کشور باید زبان‌های محلی یا مادری خود را بیاموزند، اما نباید طوری شود که زبان فارسی تحت شعاع قرار بگیرد.

به گزارش خبرنگار ایلنا، با نزدیک شدن به انتخابات مجلس شواری اسلامی برخی از نمایندگان شعار حمایت از تدریس زبان مادری در مدارس را سر داده‌اند، این در حالی است که شعار حمایت از تدریس زبان مادری پیشتر توسط روحانی آن هم در زمان انتخابات ریاست جمهوری دوره یازدهم مطرح شده بود که البته تاکنون این موضوع به جایی نرسیده است. طبق اصل ۱۵ قانون اساسی آموزش زبان مادری، یکی از اصول قانونی در قانون اساسی بوده و در منشور حقوق شهروندی نیز به این مساله اشاره شده است. براساس ماده ۱۰۱ این منشور شهروندان ایرانی از حق یادگیری و استفاده و تدریس زبان و گویش محلی خود برخوردارند.

استفاده تبلیغاتی از تدریس زبان مادری در مناطق دو زبانه

پیشنهاد آموزش به زبان مادری یا آموزش زبان مادری در مدارس و دانشگاه‌ها نیز جسته و گریخته مورد بحث در مناطق دو زبانه کشور بوده، اما این مساله زمانی قوت یافت که حسن روحانی در جریان‎ انتخابات سال ۹۲ در راستای حمایت از قومیت‌های ایرانی، استفاده‌ از زبان‌های‌ محلی‌ و قومی‌ در مطبوعات‌ و رسانه‌‌های‌ گروهی‌ و تدریس‌ ادبیات‌ آنها را در مدارس بیان کرد. در این میان برخی از نمایندگان مجلس در مناطق دو زبانه کشور نیز به این مساله اشاره کرده بودند. پس از آن آموزش زبان‌های مادری در کنار زبان فارسی در نظر گرفته شد به عنوان مثال آموزش زبان کردی در مدارس شهر سقز و اضافه شدن دو واحد اختیاری آموزش زبان کردی در دانشگاه آزاد سنندج مطرح شد.

دو سال بعد از اینکه حسن روحانی بر مسند ریاست جمهوری تکیه زد، رشته زبان و ادبیات کردی در دانشگاه آزاد سنندج راه‌اندازی شد. در پی این اقدام پیشنهاد و درخواست آموزش زبان آذری نیز مطرح شد که آموزش این زبان نیز بعد از مدتی در دستور کار قرار گرفت و سپس رشته تحصیلی زبان و ادبیات ترکی آذری در دانشگاه تبریز ایجاد شد. البته این رشته نیز تا امسال مورد استقبال دانشجویان دانشگاه تبریز واقع شده است، به گونه‌ای که در دفترچه راهنمای انتخاب رشته کنکور سراسری سال ۹۸ رشته زبان و ادبیات ترکی و آذری به چشم می‌خورد.

تدریس2

کمبود استاد زبان ترکی آذری در دانشگاه تبریز

در کنار اینها آموزش زبان محلی یا مادری در دانشگاه و مدرسه شرایط خاص خودش را دارد به این صورت که مدرس یا معلم می‌بایست به آن زبان تسلط داشته باشد و از آنجا که معلمان بعضا بومی منطقه هستند، شاید در مدرسه مشکلی برای آموزش وجود نداشته باشد، اما در دانشگاهی مانند دانشگاه تبریز به گفته باب‌الله حیاتی معاون آموزشی دانشگاه تبریز، کمبود اساتید زبان ترکی یکی از مشکلات این گروه است، البته امسال مجوز تدریس چهار استاد زبان ترکی مدعو در این رشته اخذ شده است. نکته دیگر این است که با توجه به تازه تاسیس بودن رشته زبان و ادبیات ترکی آذری، دانشجویان این رشته هنوز فارغ‌التحصیل نشده‌اند و اولین دانش آموختگان آن شهریور ماه سال آینده فارغ‌التحصیل می‌شوند.

تدریس زبان محلی یا مادری در مدارس هنوز در هاله‌‌ای از ابهام است. البته تدریس  در مدارس مناطق دو زبانه به زبان فارسی است، اما در بخشی از کتب درسی این مناطق آموزش‌های کردی و یا ترکی آذری نیز وجود دارد. هنوز اقدام منسجمی برای آموزش زبان محلی یا مادری در مدارس کشور وجود ندارد. طرحی در این خصوص به شورای عالی انقلاب فرهنگی ره یافته که باید منتظر نظرات در خصوص این طرح ماند.

آموزش رسمی در مدارس باید با زبان و خط فارسی باشد

زبان اقوام را نه در ساعات آموزشی رسمی بلکه در ساعات فوق‌برنامه می‌توان در نظر گرفت و آموزش داد.

مهدی نوید ادهم (دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش) در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا درباره آموزش زبان مادری در مدارس مناطق دو زبانه گفت:  بر اساس اصل 15 قانون اساسی، آموزش رسمی در مدارس باید با زبان و خط فارسی باشد. بنابراین قطعا کتاب‌های ما در مدارس باید به زبان فارسی تدریس شود، اما در این قانون نوشته شده که ادبیات اقوام نیز امکان آموزش دادن را دارند، ولی این به معنای آن نیست که کتاب‌های درسی  به زبان اقوام باشد، بلکه کل زبان اقوام را نه در ساعات آموزشی رسمی بلکه در ساعات فوق‌برنامه می‌توان در نظر گرفت و آموزش داد.

وی ادامه داد: با توجه به حساسیت این موضوع، سیاستگذاری این مسئله باید توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام شود و متناسب با آن سیاست‌های کلان، شورای آموزش و پرورش و سایر دستگاه‌ها برنامه‌های اجرایی خودشان را تنظیم کنند.

ادهم درباره اینکه آیا طرحی در این خصوص به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه شده است؟ گفت: در این باره با ما مکاتبات فراوانی به عنوان شورای آموزش و پرورش با برخی از نمایندگان مجلس انجام شده بود که پاسخ‌هایی هم به آنها دادیم، اما تصمیم‌گیری نهایی را باید شورای عالی انقلاب فرهنگی بگیرد.

آموزش زبان فارسی با آسیب مواجه شده است

متاسفانه آموزش زبان فارسی که زبان ملی و عنصر وحدت‌بخش اقوام مختلف است، آسیب دیده و به خوبی آموزش داده نمی‌شود.

دبیر کل شورای عالی آموزش و پرورش در پاسخ به این سوال که آیا بستر مناسب برای آموزش زبان مادری در مناطق دوزبانه فراهم است یا خیر؟ گفت: این طرح را باید به صورت غیررسمی و فوق‌برنامه اجرا کرد و بسترش آماده است؛ حتی آموزشگاه‌های مختلفی هستند که در حال انجام دادن این کار هستند.

او با تاکید بر حفظ زبان فارسی گفت: ما در مناطق دوگانه هم نگرانی حفظ زبان فارسی و هم نگرانی آموزش آن را داریم. متاسفانه آموزش زبان فارسی که زبان ملی و عنصر وحدت‌بخش اقوام مختلف است، آسیب دیده و به خوبی آموزش داده نمی‌شود. باید اهتمام جدی داشته باشیم تا هر شهروند ایرانی با هر قوم، ملیت و مذهبی که در هر جای این کشور پهناور زندگی می‌کند، زبان فارسی که عنصر وحدت‌بخش ملی ماست را به خوبی یاد بگیرد، تکلم کند و بنویسد.

اساس آموزش در ایران زبان فارسی است

برخی مدارس مناطق دو زبانه مجبورند زبان مادری را به دانش آموزان بیاموزند.

مهدی گلشنی (عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی) درباره طرح آموزش زبان مادری در مدارس به خبرنگار ایلنا گفت: قرار بود طرحی درباره تدریس زبان مادری در شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شود، اما فعلا این اتفاق نیفتاده است.

وی درباره لزوم تدریس زبان مادری در مناطق دو زبانه کشور گفت: به نظرم برخی از مدارس مجبورند که زبان محلی را به دانش‌آموزان آموزش دهند، اما اینکه به زبان فارسی اهمیت بدهند، خیلی مهم است، زیرا اساس آموزش زبان فارسی است. همچنین کتاب‌هایی که در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد، عمدتا به زبان فارسی و فرهنگ کلی جامعه است. بنابراین زبان فارسی باید به عنوان زبان اصلی آموزش داده شود، اما زبان‌های مادری یا محلی نیز می‎تواند در کنار زبان فارسی قرار داشته باشد.

گلشنی گفت: به طور کل ضرورت دارد که کتاب درسی به زبان فارسی باشد، اما یک سری مباحث و مفاهیم زبان‌های محلی نیز باید آموزش داده شود؛ مانند افرادی که در ایران زندگی می‌کنند و فارسی را به خوبی می‌دانند، اما زبان عربی را به دلایل دینی و زبان انگیلسی را به دلایل علمی  می‌آموزند. در حقیقت کتاب اصلی دانش آموزان باید به زبان فارسی باشد، زیرا اگر کتاب‌ها به زبان محلی باشد، همه چیز را تحت شعاع قرار می‌دهد.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی بر حفظ زبان فارسی تاکید کرد و گفت: زبان فارسی بسیار مهم است و نباید هیچ نوع لطمه‌ای به آن وارد شود، متاسفانه در گذشته در حق زبان فارسی کوتاهی شده است. در سفری که حدود ۴۰ سال پیش به پاکستان داشتم در آنجا افسران ارشد این کشور همگی به فارسی صحبت می‌کردند، اما الان اینطور نیست.

او بیان کرد:‌ دانش آموزان مناطق دو زبانه کشور باید زبان‌های محلی و یا مادری خود را بیاموزند، اما طوری نباشد که زبان فارسی تحت شعاع قرار بگیرد.

گلشنی در واکنش به راه‌اندازی رشته زبان و ادبیات کردی در دانشگاه سنندج و زبان و ادبیات ترکی آذری در دانشگاه‌ تبریز گفت: طبیعتا تربیت دانشجو در این رشته‌ها لازم است، اما زبان اصلی فارسی است. جا افتادن این مساله چند سالی زمان می‌برد و باید برای آن برنامه‌ریزی کرد. رسیدگی به این مساله تا چند سال اول دردسر است. دانشجویان این رشته‌ها فعلا فارغ‌التحصیل نشدند، ولی تجربه به ما می‌گوید که در ابتدا فارغ‌التحصیلان زیادی نخواهیم داشت و در آینده تعداد دانشجویان و متقاضیان رشته‌های زبان ترکی و کردی افزایش خواهد یافت.

تدریس3

 

هنوز آیین نامه‌ای برای تدریس به زبان مادری تدوین نشده است

کتاب‌هایی که در مقاطع مختلف استان‌های دو زبانه وجود دارد، توسط آموزش و پرورش چاپ نشده و خود استان اقدام به چاپ آنها کرده است.

عظیم محبی (مدیر کل دفتر تالیف کتاب های درسی) در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، با اشاره به گنجاندن زبان مادری یا محلی در کتب درسی اصلی دانش‌آموزان یا آموزش آن در کنار کتاب‌های درسی پایه گفت: زبان آموزش در کشور ما به طور رسمی زبان فارسی است، اما برای اینکه زبان مادری یا محلی در مدارس به دانش‌آموزان آموزش داده شود، هنوز آیین‌نامه‌ای نوشته نشده و تاکنون هیچ ساز و کاری به سازمان پژوهش ابلاغ نشده است.

محبی در ادامه با اشاره به چاپ شناسنامه‌ی آنادیلی، برای آموزش زبان ترکی مقطع ابتدایی در استان زنجان و همچنین وانه‌ی کوردی برای آموزش زبان کردی مقطع دبیرستان که در سال ۹۳ در سقز به چاپ رسید، گفت: فعلا همان روال سابق را می‌رویم و چیز جدیدی به ما ابلاغ نشده است، کتاب‌هایی که در مقاطع مختلف استان‌های دو زبانه وجود دارد، توسط آموزش و پرورش چاپ نشده و خود استان اقدام به چاپ آنها کرده که اغلب در زمان‌های فوق برنامه کاربرد دارد و به شکل رسمی در کتاب‌های درسی گنجانده نشده است.

به گزارش ایلنا، مساله تدریس زبان مادری و یا زبان محلی در مدارس مناطق دو زبانه از سوی آموزش و پرورش همچنان بلاتکلیف است، اما چندی پیش مدیرکل آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی اعلام کرد؛ با بازگشایی مدارس در مهر ماه سال ۹۸، آموزش زبان ترکی در برخی مدارس آذربایجان شرقی به‌صورت پایلوت تدریس می‌شود. در این طرح دانش‌آموزان هفته‌ای دو ساعت و در مجموع ۶۰ ساعت آموزش خواهند دید.

گزارش: اکرم رضایی

حسن روحانی شورای عالی انقلاب فرهنگی مجلس شورای اسلامی زنجان سنندج مهدی نوید ادهم مهدی گلشنی تدریس به زبان مادری مناطق دو زبانه تدریس زبان مادری دبیر شورای عالی آموزش و پرورش
نرم افزار موبایل ایلنا
ارسال نظر